Aņezcar en la red / Aņezkar sarean
Secciones  
  Inicio
  Noticias de Añézcar
  Datos generales
  Concejo
  Parroquia
  Personas
  Paseos
  Galería de fotos
  Fotografías antiguas
  Noticias del siglo XX
  Sociedad Ezkidi
  Agenda cultural
  Euskaraz ere bai!
  => Esteban Lazkoz
  => Zendealdia 2010
  => Euskara gure herrian
  => Elkarrizketa
  => Zindiku Taldea
  Comercio e industria
  Enlaces de interés
  Contacto
  Foro
  Encuestas
© Concejo de Añézcar 2009 Añezkarko Kontzejua
Euskara gure herrian



EUSKARA GURE HERRIAN

      Esan deazkegu, zalantzarik gabe, XIX. mendearen erdialdera arte, euskara Añezkarko hizkuntza nagusia izan zela. Belaunalditan zehar latinarekin (elizgizonek erabilia) eta gaztelaniarekin (apaizek, medikuek, botikariek eta beste hainbat gutxiengo kultuek erabilia) batera erabili zen, baina biztanle gehienen ohiko hizkuntza (kasu askotan bakarra) euskara zen. 


Jose María Jimeno Jurío     Esandakoa frogatzen duten dokumentu ugari dauzkagu: herriaren izena, dermioak, etxeen izenak, elizaren dokumentu zaharrak, oraindik erabiltzen diren hitzak... Jose María Jimeno eta Mikel Belaskok, duela 20 urte gutxi gora behera, gauza guzti hauek bildu eta "Toponimia de la Cuenca de Pamplona: Cendea de Ansoáin" liburuan argitaratu zituzten. Segidan, bi historialari handi hauen eskutik, Añezkarren aurkitu zuten informazioa aztertuko dugu.


Toponimia handia:
Añezkar.
Esanahia: Aiñazkar ´brezo´ hitzarekin lotu daiteke.

Toponimia txikia (dermioak)
BaratzeagaAingeruiturri: Fuente del ángel
Baratzeaga: Huertas
Buztinmaldondoa: Junto a la cuesta arcillosa
Elizgibela: Tras la iglesia
Euntzezar: Prado viejo
Ezkidi: Bosque de tilos
Gesalaga: Zona de agua salada
Gurutzeaga: Lugar de la cruz
Iturko: Fuentecilla
Mendiko: Montecillo
Oianpea: Bajo el monte
Pospotza: Fuente que hacía “pos-pos”
ZariturriPrimizbide: Camino de la primicia
Sandiarte: Entre los santos (entre la iglesia de San Juan de Oteiza y la ermita de la Santa Cruz)
Ugalzoko: Rincón del río
Urrutia: Lejano
Zariturri: Fuente del zorro?
Zakurroz: Zona de perros?
Ziaurdi: Yezgo (especie vegetal)
Zindiku: Tal vez ‘del juramento’ (Ziñeko)
Zubitxo: Puentecillo


AierrarenaEtxeen izenak (oikonimoak)
Aierrarena: La de Ayerra. Actual Casa del Cura
Amalaindarrena: La del de Amaláin
Arnotenekoa: La de la bodega
Artzarakoa: La del pastor
Artzipresterena: La del arcipreste
Astraindarrena: La del de Astráin
Azkarrena: La del forzudo
Bastagillearena: La del fabricante de bastes o albardas (bastero)
Donazarrena: La de la Donazarrenaseñora vieja. Actual casa Donazar
Diegorena: La de Diego
Dorrekoarena: La de la torre
Etxalekurena: La de Etxaleku
Lumbierrena: La de Lumbier. Actual Casa Lizasoáin
Martinikorena: La de Martiniko
Muzkitzena: La de Muzkiz
Oskoztarrena: La del de Oskotz
Ostatukoa: La de la posada
LumbierrenaSarasarena: La de Sarasa
Sastrearena: La del sastre
Txarlesena: La de Charles
Txatxenea: La de “txatxo
Zamarguinarena: La del guarnicionero. Actual casa de Cruz Arraiza


Dokumentu zibila (1623)
     María de Orderiz, añezkartarra, Juanes de Orderiz eta María de Yabar-ren alaba, 1623an Aldabako Juanes de Aldaz-ekin ezkondu zen. Ezkontza Oltzako San Bartolomé Elizan ospatu zen baina emaztegaiaren ama ezin izan zen joan, beraz, eskribaua Añekarrera etorri behar izan zen kontratua irakurtzera "dándole a entender todo lo en él contenido en su lengua bascongada".

Elizaren dokumentua (1729)
     Jabea hildakoan, Añezkar eta Oteitzako Bikariotzak hutsik geratu ziren. Leireko Monasterioko prioreak San Adriango apaiz Pedro Celedonio de Azagra aurkeztu zuen bikario izateko. Herritar guztiak horren kontra agertu ziren, aurkeztutakoak euskararik ez zekielako, eta horixe baitzen erabilitako hizkuntza bakarra. Hala ere, Azagrak azterketa egin eta gainditu zuen(!), beraz, bikariotzen jabe egin zen.


Euskeraren galera gure zendean
     XIX. mendean euskarak pairatu zuen gainbehera iparraldeko trenbideak eta karlistadek ahalbidetu zuten. 1866. urtean Antsoaingo Zendeako populazioaren erdiak euskaldunak ziren, Luis Bonapartek jasotako datuen arabera. Hala ere, 1936. urtean ez dago euskaldunik jada. Dena den, euskaratik gaztelaniarako aldaketa mailakatua izan zen, eta seguruenik garai horretan mintzatuko zena hizkuntza bien arteko nahasketa izango zen.


Gaur egun erabilitako eta euskal jatorrizko hitzak
     Jose Maria Iribarrenen "Vocabulario navarro"tik hartuta eta Urbano Mirandak (81 urte) baieztatuak:

GardatxoAuzolan: Trabajo vecinal

Azkarro:  Vigoroso, fuerte

Barriar: Extender, esparcir

Bizkorriko: Agil, fuerte

Ezpuenda: Cuneta

Gardama: Carcoma

Gardatxo: Lagarto

Golde: Arado

Goxua: Dulce, rico

Hondarra: Sobras, residuos

LaiakKozkor: Raspa de maíz

Kilikas: Cosquillas

Latxo: Cordero pastenco

Landarra: Grada o rastra

Langarrear: Llover menudo

Laia: Herramienta

Malkarra: Paja de habas
Moxorro: Espantapájaros

Muga:
Límite, linde

MusharraMusharra: Lirón

Neskazarra: Solterona

Ollaga: Aliaga

Ordea: Cambio, trueque

Otamen: Almuerzo

Potolo: Bajo y gordo

Sarde: Herramienta

Txakolí: Vino ligero y agrio

Txantxigorri: Torta de  ‘…’

Txarro: Malo, de mal genio

Txerri: Cerdo

Txistor: Longaniza delgada

Xirimiri: Llovizna

TxantxigorriZaborra: Porquería

Zakarro: Torpe, zafio

Zapurres: Sopas

Zarrakamalda: Herramienta

Zarre: Rastrillo

Zikiñe: Sucio

Zirikiar: Enredar, molestar

Zolda: Costra, roña

Zugarro: Olmo


Ordua  
   
Publicidad  
   
Buscar en la red  
 
Google
 
Predicción del tiempo  
 

El Tiempo en Berrioplano

 
Teléfonos de interés  
  Concejo: 618 778 461

Ayuntamiento de Berriplano:
- INFO-LOCAL: 012
- Oficinas: 948 303 129
- Fax: 948 302 731
- Alguaciles: 618 969 455

Párroco: 948 280 154

Centro de Salud de Berriozar:
948 309 404

Montajes eléctricos Pamplona:
948 306 276 / 670 899 951

Mancomunidad: 901 502 503
Averías urgentes: 948 423 200

Casa de cultura María de Maeztu: 948 383 254
Biblioteca: 948 382 622

Colegio Mendialdea: 948 309 469

Escuelas infantiles:
- Berriosuso: 948 351 588
- Artika: 948 215 631

Escuela de música: 948 300 430

Piscinas municipales: 948 303 852

Edificio multiusos: 948 306 386
 
98750 visitantes han entrado en esta página
=> ¿Desea una página web gratis? Pues, haz clic aquí! <=
.